ceviz ne zaman aşı yapılır

ceviz ne zaman aşı yapılır?

Sonbahar göz aşısı (Durgun göz aşısı)= Ağustos-Eylül
İlkbahar göz aşısı (Erken sürgün aşısı)= Mayıs- Haziran
Haziran göz aşısı (Geç sürgün aşısı) = Haziran- Temmuz

AŞI NEDİR?

Aşı, dokuların yenilenmesinden faydalanarak 2 bitki parçasının birleştirilmesi olarak tarif edilebilir. Bu 2 bitki parçasından birisi çoğaltmak istediğimiz çeşide ait olup parçanın yapısına göre buna kalem veya göz diyoruz. Diğeri ise çoğaltmak istediğimiz çeşitten aldığımız parçayı üzerine eklediğimiz ve kaynaştırdığımız bitki olup buna ise anaç ismini veriyoruz. Kalem veya göz bitkinin üst kısmına, yani gövde ve dallarına meydana getirirken; Anaç ise bitkinin alt bölümünü, yani gövdenin toprağa yakın kısmına ve köklerini meydana getirecektir. Anaç tohumdan meydana gelmiş ise (cevizde başkası yok) buna çöğür diyoruz. Ceviz yetiştiriciliğinde birçok çöğür anacı kullanılır. Anaçların ağacın gelişimine, verimine, iklim ve toprak şartlarına uyumuna olan etkileri farklıdır. Kalem ve göz aşıları arasında esasen önemli bir fark yoktur.

AŞIDA BAŞARI ORANINI ARTTIRAN BÜNYESEL FAKTÖRLER NELERDİR?

Aşıda tutma ve sürme oranına anaç ve kalemdeki-gözdeki azot, karbonhidrat, suda eriyebilir kuru madde, Juglon, flavan, bünyesel hormonlar ve nişasta miktarı etki eder. Kalem ve gözlerin alındıkları ağacın beslenme durumu ve yaşı; Bunların alınma ve aşılama zamanları; Kullanılan anaç ile kalemin yaşı ve pişkinleşmesi aşıların kaynama ve sürme oranına doğrudan etki etmektedir. Aşıda kullanılan bağ, mağcun, parafin, aşılama ortamının sıcaklığı, nemi, ışıklanması ve fidanların aşılamadan sonraki ortam koşullarda aşı başarısını doğrudan etkiler.

CEVİZİN AŞI İLE ÇOĞALTILMASINDA NELERE DİKKAT EDİLMEDİLİR?

Ceviz sert kabuklu meyve türleri içinde aşılaması en güç olanıdır. Bunun nedeni ceviz aşısının KALLUS (yara dokusu) oluşumu için daha yüksek sıcaklık gerektirmesidir. Bu bakımdan ilkbahar aşısında hava sıcaklığında 27 dereceyi bulacak kadar geciktirilirse daha başarılı olunacaktır. Ceviz aşılarında uyanma döneminin başlangıcı olan şubat veya mart aylarında sürgün aşısı yapılacaksa gerekli olan sıcaklığın sağlanması için aşıların iç mekanda yapılarak ortam sıcaklığının ve nem miktarının ayarlanması gerekir. Aşı bölgesindeki sıcaklığın artması ile hücre bölünmesi ve farklılaşması başlayacak; Buda cevizlerde aşı başarısını arttıracaktır. Ceviz yarma aşı ile çoğaltılmasında aşırı kanamayı önlemek için çöğürün tepesi aşılanmadan 20-25 gün önce kesilmelidir. Kesimler aşı bölgesinin 3-5 santim üzerinden yapılır.

AŞI BAŞARISINI ETKİLEYEN TEKNİK VE KÜLTÜREL FAKTÖRLER NELERDİR?

 1.  Çakının ağızı çok keskin olmalıdır.
 2.  Sürgün kalem aşıları için kullanılacak olan kalemler dinlenme döneminde kesilmeli ve güzelce depolanmalıdır.
3.  Kurumayı önlemek için aşılama sırasında kalemler ıslak kumaş içinde tutulmalıdır.
4.  Anaç olarak anadolu cevizi veya siyah ceviz kullanılmalıdır.
 5.  Güneşlenmenin çok yoğun olduğu yerlerde aşılamadan sonra gölgeleme yapılması sürgün ve fidan gelişimine olumlu etki yapar.
 6.  Yarma aşılarda anaçlar aşılamadan en az 3 hafta önce kesilmelidir.
7.  Kanayan anaç asla aşılanmamalıdır.
 8.  Yarma aşılarda anaçlar 5 santimden kalın olmamalıdır.
 9.  Anaçtan çıkacak olan filizler, aşılamadan 3-4 hafta sonra 5-6 günde bir koparılmalıdır.
Bunlar koparılmaz ise aşıyı giderek yazıflatacak ve ardından ölümüne neden olacaktır.
 10.  Yapılan aşı mutlaka etiketlenmelidir. İsmine doğru fidan elde etmek için bu şarttır.

CEVİZ NİÇİN AŞILANIR?

Aşılı ağaçların çöğür ağaçlarına karşı üstünlükleri şöyle sıralanabilir:
 1.Meyve Verimi:   Çok daha erken yaşta ürün verirler. Oysa çöğür ağaçları 10-12 yaşta ürün verirler; Bazen bu süre daha da uzun olabilir.
Hatta hiç ürün vermeyebilirler. Aşılı ağaçlar ise 3-4 yılda hatta ikinci yılda bile ürüne yatarlar.

 2.Meyve Kalitesi:   Çöğür ağaçlarının meyveleri genellikle küçük olup, yeşil kabuk sert kabuktan kolayca ayrılmaz. Çoğunluk ile ticari değerleri
düşüktür.Oysa aşılanmış ağaçların meyve özellikleri, iç dolgunluğu, kabuk rengi, kabuk kalınlığı bellidir.

 3.Yapraklanan Çiçeklenme: :   Çoğu çöğür anaçları erkenden yapraklanırlar ve -1.5 derecenin altında zararlanarak cevizciklerini (yeni oluşan
meyvelerini) kaybederler. Çiçeklenme kalıpları hayli değişken ve düzensiz olup, tozlanmada problem oluştururlar. Aşılı ağaçlar mevsime
bağlı olarak yıldan yıla değişiklik gösterseler de, yapraklanmalarında ve çiçeklenmelerinde belli bir düzen vardır.

 4.Ağaç Büyümesi:   Çöğür ağaçları farklı büyüklükte ve farklı şekilde bir görüntü verirler. Oysa aşılı çeşitlerin gücü, büyüme biçimi ve nihai
büyüklüğü az çok bilinir. Bu neden ile aşılı ağaçlara verilecek olan dikim mesafeleri bellidir.

 5.Kereste Kalitesi:   Çöğür ağaçları çok yararlı kereste üretebilirler. Fakat bu yönden de son derece değişkendirler. Çöğür ağaçları büyük
olasılıkla çatallı büyüler. Geç yapraklanma, don zararına daha az uğrama ve hakim liderlerini daha az kaybetme anlamına gelir. Bunun doğal
sonucu olarak aşılı çeşitler tarımsal ormancılık için gerçek potansiyele sahiptirler.

 6.Hastalıklara Mukavemet:   Ceviz ağaçlarının hastalıklara karşı dayanıklılığı değişkendir. Yaygın bir problem olarak çoğu ceviz ağacı
bakteriyel yanıklığa (X.JUGLANDİS) meillidir.

 7. Kışa Dayanıklılık:   Bazı çeşitler soğuklara hassastır ve şiddetli kışlarda sürgün uçlarından başlayarak geriye doğru ölüme maruz
kalabilirler. Çoğu çeşitler orijin olarak değişik iklimlere ait oldukları için, bölgenin çeşitleri diğer iklimlerden gelen çeşitlere göre bölgeye daha
uygundur. Bu bakımdan ceviz bahçesi kurarken seçtiğimiz çeşitlerin orijinal bölgelerini dikkate almamız gerekir.

AŞILARDA KAYNAŞMA NASIL MEYDANA GELİR?

İki farklı bitki parçasını birleştirerek kaynaştırılması ve sürgün vererek tek bir bitki olarak gelişip meyve vermesi aşı vasıtası ile olmaktadır. Anaç ve kalemin birleşmesini sağlayan kallus ( yara ) dokusudur. Kallüs dokusu, aşılamadan sonra kambiyumları oluşturur. Aşı sırasında zarar gören hücreler kahverengileşerek ölürler. Ölen hücrelerin arkasında bulunan canlı hücreler 24 saat içinde bölünerek kallüs oluşturmaya başlarlar. Anaç ve kalemde oluşan kallüslar birbirine doğru ilerleyerek beş gün içerisinde ilk kallus köprülerini oluşturmaya başlarlar. Kallüs hücreleri aşılama esnasında zarar görmüş olan kahverengi dokuların içerisine girerek bu dokuları parçalar. Kallus dokusunda 2-3 hafta içinde farklılaşma başlar. Daha sonra odunlaşma başlayarak kaynaşma tamamlanır.

SICAKLIK YARA DOKUSU OLUŞUMUNU NASIL ETKİ EDER?

Büyüme sıcaklıkla yakından ilişkilidir. Sıcaklık, hücre bölünme oranına ve buna bağlı olarak kallus oluşumuna doğrudan etkili olan bir faktördür. Özellikle cevizlerin aşılanmasında ve aşı bölgesindeki kallus oluşumunda sıcaklığın etkisi, öteki meyve türlerine göre daha önemlidir. Çünkü sert kabuklu meyve türleri dışında kalan meyve ağaçlarının aşılanmasın da, kallus oluşumu daha düşük sıcaklıklarda gerçekleşebilir. Bu da aşılamanın başarısını arttırır. Oysa sert kabuklu meyvelerde durum oldukça farklıdır. Cevizlerin 21 derecenin altında aşılandıklarında kallüs (yara dokusu )oluşturmadıkları kaydedilmektedir. Bu dönemde aşının başarılı olması amacıyla gölge yapmak için örtülen kağıt torbaların aşı bölgesini daha da soğuklaştırdığı bilinmektedir.

AŞI BAŞARISI ÜZERİNE NEMİN ETKİSİ?

Yaşayan her organizmada su çok önemlidir. Aşıda kullanılan kalemin kök sistemi olmadığı için, canlı kalabilmesi bünyesindeki nemi uzun süre muhafaza etmesine bağlıdır. Kalemin anaçla bağlantısı öylesine mükemmel olmalıdır ki kalem ihtiyacı olan nemi anaçtan sağlaya bilsin. Anaç-kalem ilişkisinin istenilen düzeyde olabilmesi için seçilen aşılama tekniği çok önemlidir. İyi bir aşılama tekniği, anaç ve kalemde uzun ve düzgün bir kesim yüzeyi gerektirir. Düzgün kesimler, anaç ve kalemin sıkıca birleşmesine imkan vermek suretiyle birleşme yüzeyleri arasında olabilecek boşlukları elimine ederler. Aşılamadan sonra yapılacak en önemli iş, aşı bölgesinin nem geçirmez bir materyalle sıkı şekilde sarılmasıdır. Bu amaçla kullanılacak materyal kauçuk aşılama bandı, plastik sargı veya daha sonra boyanmak kaydıyla yapışkan bant olabilir.

AŞI KALEMİNDE HANGİ ÖZELLİKLER ARANIR?

Cevizlerin aşılanmasında kullanılacak kalem, aşının başarısı üzerine son derece etkilidir. Her türlü aşı alet ve malzemelerinin var olmasına, iyi aşılama tekniği uygulanmasına ve aşılama işinde oldukça becerili olunmasına rağmen, kullanılan kalem arzulanan şekilde değilse başarılı sonuçlar alınamaz. Herhangi bir aşı uygulamasında kullanılacak olan kalemlerin seçiminin, büyümesini arzuladığımız gözlerin/tomurcukların seçimi olduğunu unutmamalıyız. Kalem yapılacak sürgünün kesilme zamanı, bilhassa sıcaklık göz önünde tutulmak kaydıyla, mevsimin şartlarına bağlıdır. Sürgünler kesilme anından 48 saat öncesine kadar don olayı olmadığı hallerde, genellikle Ocak-Mart döneminde kesilmelidirler. Bu dönemde kesilen sürgünlerin tomurcukları henüz şişmeye başlamamış olup, tam dinlenmededirler. Kesim zamanının tayininde, kesilecek sürgünlerin depolanma şartları dikkate alınmalıdır. Depo şartları ( -1) ila ( +4) derece arasında muhafazaya imkan veriyorsa, sürgünler kışın havaların müsait olduğu herhangi bir zamanda kesilebilir.